Czy po tym jak nowelizacja ustawy o PIP trafiła do TK zleceniodawcy mogą spać spokojnie?

W dniu 21 lipca br. – do Trybunału Konstytucyjnego został złożony wniosek Prezydenta RPo zbadanie zgodności z Konstytucją RP nowych przepisów ustawy o PIP.

Zgodnie z tym co było zapowiadane, zaskarżone zostały przepisy przyznające PIP prawo do przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę w drodze decyzji administracyjnej.

Zaskarżone zostały również przepisy podnoszące kary grzywny za wykroczenia przeciwko prawom pracownika.

Czy to oznacza, że PIP wstrzyma się z kontrolami?

Należy uznać, że PIP nadal będzie prowadzić kontrole zgodnie ze swoimi zapowiedziami:

najpierw skargowe,
następnie te, których potencjalna zasadność będzie wynikać z danych przekazanych PIP przez ZUS i KAS.

Trzeba bowiem mieć na uwadze, że złożony w tzw. trybie kontroli następczej wniosek Prezydenta RP o zbadanie zgodności podpisanej i ogłoszonej w Dzienniku Ustaw ustawy z Konstytucją – nie wpływa na obowiązywanie objętego nim aktu prawnego.

Trybunał Konstytucyjny może uchylić moc obowiązującą zaskarżonych przez Prezydenta przepisów, o ile uzna ich niezgodność z Konstytucją.

A co mogłoby się stać, gdyby TK zgodził się z Prezydentem RP?

Przykładowo, strony umowy cywilnoprawnej przekształconej decyzją PIP w umowę o pracę, które odwołały by się do sądu i by przegrały – mogłyby żądać wznowienia postępowania, mimo, że zostało zakończone prawomocnym wyrokiem. Orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, który był podstawą wydania wyroku – jest podstawą takiego żądania zgodnie z art. 401(1) KPC.

SN już wyjaśnił, że w przepisie tym chodzi o sytuację stwierdzenia niekonstytucyjności tylko takich postanowień danego aktu normatywnego, które stanowiły bezpośrednią podstawę rozstrzygnięcia (postanowienie SNz 28 maja 2026 r.I NSP 248/26).

Ponieważ złożenie wniosku przez Prezydenta RP w najbliższym czasie nie zmieni niczego w przepisach dotyczących kontroli prowadzonych przez PIP – nadal rekomendujemy Państwu uzupełnianie i poszerzanie swojej wiedzy na temat nowych uprawnień PIP oraz nowych zasada prowadzenia kontroli. Pozwoli to Państwu:

ocenić poprawność stosowanych w Państwa firmach i instytucjach modeli biznesowych,
dostosować podstawy prawne świadczenia pracy (zarówno na poziomie treści umów, jak i faktycznych zasad współpracy) – do tego, czy praca jest świadczona w tzw. podporzadkowaniu pracowniczym czy nie.

Warto uniknąć łamania prawa i wysokich kar, a także negatywnych konsekwencji i dodatkowych obowiązków w przyszłości.

Dlatego serdecznie zapraszamy:

21 sierpnia br. – na szkolenie „Uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy oraz kluczowe zmiany w przepisach od lipca 2026 r.”, które poprowadzi uznany ekspert p. Grzegorz Miśtal

Uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy oraz kluczowe zmiany w przepisach od lipca 2026 r.

22 października br. na wystąpienia w trakcie Konferencji w ramach 53 edycji Ogólnopolskiego Kongresu Prawa Pracy:
„TOP błędy w dokumentowaniu z obszaru prawa pracy, za które grozi mandat” – Prelegent: Artur Kwiatkowski,
„Polecenie PIP dotyczące umów cywilnoprawnych – jak to działa w praktyce?” – Prelegent: Grzegorz Miśtal.